Askere Gidecek Olan İşçilerin Kıdem Tazminatı Alabilmesi Mümkün Müdür?

Öncelikle bu soruya evet mümkündür şeklinde cevap vermek yerinde olacaktır. Ancak her şeyin usulü olduğu gibi bunun da bir usulü vardır. Bu yazımızda askere gidecek olan işçilerin kıdem tazminatı alıp hak kaybına uğramadan nasıl işi bırakacakları üzerinde durup dilekçe örneği de vereceğiz. 

Kıdem tazminatı 1475 sayılı mülga İş Kanunuyla düzenlenmiştir. m. 14/1: "1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle, (....)  hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır."

İşçinin muvazzaf askerliği nedeniyle sözleşmesi işveren tarafından da feshedilse işçi tarafından da feshedilse işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır (kıdem tazminatının diğer koşullarını da sağlamışsa). (Süzek, s. 763)

İş akdi askerlik sebebiyle bozulduktan sonra makul bir süre içerisinde işçi askere gitmelidir. Şöyle ki, Yargıtay, kararlarında, davacının işyerinden ayrıldıktan 14 ay sonra askere gittiğini, aradan geçen uzun süre dikkate alındığında, iş akdinin askerlik nedeniyle bozulduğunun kabul edilemez olduğunu hükme bağlamıştır. (Y. 9. HD., 17.02.1986, 71/1686 karar için bkz. Süzek, s. 763) Ancak bu karar dışında Yargıtay diğer kararlarında sözleşme feshedildikten 3 ay veya 5,5 ay sonra askere giden kişinin sözleşmesini askerlik nedeniyle feshettiğini kabul etmiştir. Yakın zamanlardaki kararlarında Yargıtay 2013 yılında verdiği bir kararda, 30.06.2011'de görevi bırakan işçinin 30.11.2011'de askere gitmesi durumunu askerlik nedeniyle sözleşmenin feshedilmediği dolayısıyla kıdem tazminatı alamayacağı sonucuna bağlamıştır. 2018 yılında verdiği bir kararında ise 26.05.2015'de işi bırakan işçinin 03.08.2015 tarihinde askerlik görevine başladığını, 2 ay 8 günlük makul bir sürede askere gittiğini, kıdem tazminatına hak kazandığını değerlendirmiştir.

Burada önemli olan makul süre kavramının somut olaya göre değişeceğidir. Örneğin siz celp döneminize yakın bir tarihte iş sözleşmenizi feshettiniz ancak idareden kaynaklanan bir sebeple veya sağlık sebepleriyle askere alınamadınız. Bu durum yine de sizin askerlik nedeniyle sözleşmenizi feshettiğiniz gerçeğini değiştirmez.

Muvazzaf Nedir?

Muvazzaf, askerlik hizmetini yerine getirmek üzere silah altına alınanları ifade eder (Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 343). İşçi işten askerlik hizmetini yapmak için ayrılırsa sözleşmenin feshinde kıdem tazminatını alır. Yukarıda bahsettiğimiz muvazzaf askerliğin içine bedelli askerlik de uzun dönem askerlik de girer. Yani işçi bedelli askerlik için de işten ayrılmak isterse kıdem tazminatına hak kazanır. (Ekmekçi/Yiğit, s. 788 & Çelik/Caniklioğlu/Canbolat/Özkaraca s. 673 & Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 343) Muvazzaf askerlik dışında manevra veya herhangi bir nedenle silah altına alınma işçiye kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek fesih nedeni değildir.

Askerlik için banka hesabına para yatırmanın muvazzaf askerlik nedeniyle işten çıkış için yeterli görülmediği Öğretide değerlendirilmiştir. Ancak Yargıtay 2015 yılında verdiği kararda, askerlik yapmaksızın sadece bedelinin ödenmesi halinde de işçinin kıdem tazminatına hak kazanacağını kabul etmiştir.

Sözleşmenizde temel askerlik eğitimi süresince işçinin maaşsız ve ücretsiz izinli sayılacağına ilişkin bir kayıt varsa bu durumda ne olacak?

Yargıtay bu konuda eski kararlarında bu düzenlemenin işçinin işini güvence altına almak amacıyla konulduğunu bu sebeple işçinin muvazzaf askerlik sebebiyle çıkışında kıdem tazminatına hak kazanacağına hükmetmiştir. Bu konu Bölge Adliye Mahkemelerince son tarihlerdeki kararlarında 7146 sayılı Kanunla getirilen ücretsiz izin hakkı ile 1475 sayılı Kanunda düzenlenen kıdem tazminatı konusunda işçinin seçim hakkı olduğu kabul edilmiştir.

Askerlik Nedeniyle İşten Çıkış İçin Dilekçe Örneği

İNSAN KAYNAKLARI DEPARTMANI’NA LTD.ŞTİ. /A.Ş./ (İşveren)

……/…../….. tarihi itibariyle, askerlik vazifemi yerine getirmek amacıyla işten ayrılıyorum. Askerlik şubesi tarafından verilen askerlik görev evrakımın bir sureti ektedir. 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi gereğince tarafıma kıdem tazminatımın ve 4857 sayılı İş Kanunu gereğince ödenmesi gereken diğer tüm haklarımın ödenmesini talep ediyorum. Saygılarımla arz ve talep ederim.

İşvereniniz bu dilekçeye rağmen kıdem tazminatınızı ödemek istemiyorsa, veya sözlü söylemenize rağmen ödemekten kaçınıyorsa bu durumda, öncelikle işvereninizle iletişime geçip bu durumu avukatına sormasını rica edin. Bu sonuçta sizin hakkınız ve size ödenmesi gerekmektedir. İşveren askerlik nedeniyle fesihlerde tazminat ödendiğini bilmiyor veya bunun üzerine yatıyor olabilir. Ayrıca fesih beyanı tek taraflı karşı tarafa ulaşmakla hüküm ve sonuçlarını doğurmaktadır. Gerekirse noter kanalıyla veya iadeli taahhütlü mektupla bildirimde bulunun. Ancak noter kanalıyla olursa zaman zaman işverenler buna da avukatları aracılığıyla veya birimlerinde bulunan müşavirlikle cevap da verebiliyorlar.